Ekolojik Krizin Ruh Sağlığına Yansımaları:Eko-Anksiyete ve Eko-Travma Üzerine Halk Sağlığı Odaklı Bir Derleme

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.17986/blm.1763

Anahtar Kelimeler:

Eko-Anksiyete- Eko-Travma- Ekolojik Yas- Solastalji

Öz

Antroposen çağında derinleşen ekolojik kriz, insan sağlığı için yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda ciddi bir ruhsal tehdit oluşturmaktadır. Bu derleme, ekolojik krizin ruh sağlığı üzerindeki yansımalarını, özellikle eko-anksiyete ve eko-travma kavramları üzerinden, halk sağlığı odaklı bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Gezegenin geleceğine yönelik kronik kaygı durumu olan eko-anksiyete ile çevresel felaketler ve mekânsal kayıplar sonucu ortaya çıkan eko-travma, ekolojik yas ve solastalji temel kavramlar olarak tanımlanmaktadır.

Bu derlemede, söz konusu psikolojik tepkilerin bireysel patolojiler olmanın ötesinde, çevresel adaletsizlik ve sistemsel sorunlarla derinden bağlantılı, kolektif bir halk sağlığı meselesi olduğu savunulmaktadır. Krizin psikososyal yükünün dezavantajlı olabilecek gruplar üzerinde orantısız bir şekilde yoğunlaştığı, ancak kentli nüfusu da farklı biçimlerde etkileyerek evrenselleşen bir risk oluşturduğu ortaya konmaktadır. Ayrıca, bu yeni ruhsal durumların mevcut tanı sistemleri içerisindeki yeri ve patolojikleştirilme riski gibi zorluklar da tartışılmaktadır.

Sonuç olarak, ekolojik krizin ruh sağlığına etkileriyle mücadelenin, yalnızca bireysel terapotik müdahalelerle değil, aynı zamanda adalet, hak temelli politikalar ve toplumsal dayanıklılığı arttıran bütüncül halk sağlığı yaklaşımlarıyla mümkün olabileceği değerlendirilmektedir.

Yazar Biyografileri

  • Uzm. Psk. Dan. Canan Çalağan, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Canan Çalağan, doktora çalışmalarını İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü’nde sürdürmekte olup, aynı zamanda psikolojik danışman olarak çalışmaktadır. Teorik ve klinik ilgi alanları, özellikle travma ve insan hakları odaklı olmak üzere, psikanalitik kurama dayanmaktadır.

  • Uzm. Psk. Aylin Türker

    Aylin Türker, psikoloji lisans ve klinik psikoloji yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Doktora çalışmalarını İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü’nde sürdürmektedir. Tıp fakültesi bünyesinde, öğretim görevlisi olarak Travma Psikolojisi dersini yürütmüştür. Halen klinik çalışmalarına devam etmekte olup, başlıca çalışma alanları psikopatoloji, şiddet ve travmadır.

Referanslar

İndir

Yayınlanmış

31.12.2025

Sayı

Cilt 30 Sayı 3 (2025)

Bölüm

Derleme

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Uzm. Psk. Dan. Canan Çalağan- Uzm. Psk. Aylin Türker

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Dergimiz ve bu internet sitesinin tüm içeriği Creative Commons Attribution (CC-BY) lisansının şartları ile ruhsatlandırılmıştır. Creative Commons Attribution Lisansı, kullanıcıların bir makaleyi kopyalamasına, dağıtmasına ve nakletmesine, makaleyi uyarlamasına ve makalenin ticari olarak kullanılmasına imkan tanımaktadır. CC BY lisansı, yazarına uygun şekilde atfedildiği sürece açık erişimli bir makalenin ticari ve ticari olmayan mahiyette kullanılmasına izin vermektedir.

Nasıl Atıf Yapılır

1.
ÇALAĞAN C, Türker A. Ekolojik Krizin Ruh Sağlığına Yansımaları:Eko-Anksiyete ve Eko-Travma Üzerine Halk Sağlığı Odaklı Bir Derleme. Bull Leg Med [Internet]. 31 Aralık 2025 [a.yer 01 Ocak 2026];30(3). Erişim adresi: https://www.adlitipbulteni.com/index.php/atb/article/view/1763