Anahtar Kelimeler
Adli tıbbi bilgi düzeyi
Etik
Öz
Amaç: Adli tıp stajının hekim adaylarının hekimlik hayatları boyunca karşılaşacakları adli tıbbi olaylara ve tıbbi etik ikilemler içeren durumlara yaklaşımlarının staj öncesi ve sonrasındaki değişimlerini, intörn doktor olduklarında bilgilerinin kalıcılık düzeyini değerlendirmek ek olarak, çalışmada ortaya çıkan veriler sonucunda, adli tıp eğitimi konusundaki eksiklikleri belirlemek, bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla önerilerde bulunmak amaçlandı.
Yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 2022-2023 eğitim-öğretim yılında staj yapmakta olan dönem 5 öğrencileri değerlendirmeye alındı. Öğrencilere staj öncesi, sonrası ve intörnlük döneminde olmak üzere 3 farklı zamanda anket uygulandı. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 26 programı ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmamızda adli tıp stajı öncesi ve sonrası gönüllü olarak yüz yüze anket dolduran 307 kişi, intörnlük döneminde ulaşabildiğimiz ve gönüllü olarak Google Form üzerinden anket dolduran 224 kişi değerlendirmeye alındı. 5. sınıfta aldığı Adli Tıp eğitimini hekimliğe başladığında karşılaşabileceği durumlarla başa çıkmakta yeterli bulduklarını belirtenler, staj sonrası %91,9 (n:282), intörnlük döneminde %67,9 (n:152) iken, istirahat raporu ile adli rapor arasındaki farkı bildiklerini belirtenler, staj öncesi %24,4 (n:75), staj sonrası %88,9 (n:273), intörnlük döneminde %75 (n:168) olarak bulundu. “Adli olay sonrası tutuklanan şüpheliden, kendisi izin veremese bile delil kaybını önlemek için sağlık personeli tarafından zorla kan alınmalı” önermesine, öğrencilerin staj öncesinde %28 (n:86)’inin, staj sonrasında %88,9 (n:273)’unun, intörnlük döneminde ise %70,6 (n:158)’sının “Hiç-Kısmen Katılmıyorum” seklinde cevap vermiş oldukları görüldü.
Sonuç: Hekimlerin adli tıbbi bilgi düzeylerini artırmak, etik davranışlar sergilemelerini sağlamak ve bu konulardaki bilgilerini kalıcı hale getirmek için adli tıp staj eğitiminin standardizasyonunun sağlanmasının ve mezuniyet sonrasında belirli aralıklara eğitimler düzenlemesinin katkı sağlayacağı düşüncesindeyiz.
Referanslar
Adli Tıp Uzmanları Derneği (Yay. Haz. Y Balcı). Adli Tıp Hizmet Modeli ve İnsan Gücü Planlaması. ATUD Yayınları; 2007.
Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı. Yüksek Öğretim Kurumu. Erişim: (https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Ulusal-cekirdek-egitimi-programlari/mezuniyet-oncesi-tip-egitimi-cekirdek-egitimi-programi.pdf) 2020. Erişim Tarihi: 02.01.2024
Zeybek V, Acar K, Dereli AK, Kara CO. Yapılandırılmış senaryo eşliğinde maket üzerinde adli ölü muayenesi eğitiminin değerlendirilmesi. The Bulletin of Legal Medicine, 2018; 23, ss.6-12. https://doi.org/10.17986/blm.2018136913
Yıldırım G, Kadıoğlu S. Etik ve tıp etiği temel kavramları. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2007;29(2), ss.7-12.
Pieper A. Etiğe Giriş. 2. Baskı, İstanbul, Ayrıntı Yayınları, 2012.
Altun G, Yorulmaz AC. Yasal değişiklikler sonrası hekim sorumluluğu ve malpraktis. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2010;(27), ss.7-12.
Algan B. İstanbul’da yapılan adli otopsilerin malpraktis açısından irdelenmesi. Tıpta Uzmanlık Tezi. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi; İstanbul, 2012.
Turla A, Dündar C. Samsun il merkezinde adli rapor düzenleyen pratisyen hekimlerin adli tıp eğitimi ve adli raporlara yansımaları. O.M.Ü. Tıp Dergisi 2003; 20, ss.119-124.
Demir V, Korkmaz M, Uysal C, Erten Bucaktepe PG, Bucaktepe A, Çelepkolu T. Tıp Fakültesi son sınıf öğrencileri ve tıpta uzmanlık öğrencisi doktorların adli raporlar konusundaki bilgi ve tutumları. Konuralp Tıp Dergisi, 2019; 11, ss. 190-194. https://doi.org/10.18521/ktd.446617
Kuş C, Avşar A, Karabekiroğlu B. Birinci basamaktaki hekimlerin adli rapor konusunda bilgi, tutum ve davranışları, JAMER 2023; 8, ss.14-21.
Salaçin S, Çekin N, Özdemir MH, Kalkan Ş. Mezuniyet öncesi adli tıp eğitimi almış öğrencilere yönelik bir anket çalışması. Adli Tıp Bülteni 1997; 2, ss.21-24. https://doi.org/10.17986/blm.199721199
İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesi için El Kılavuzu: İstanbul Protokolü. Erişim: (https://tihv.org.tr/wp-content/uploads/2024/02/istanbul-protokolu-2022-TR.pdf ) 2022. Erişim Tarihi: 13.01.2024.
Yıldız A, Gürpınar SS, Eroğlu İ, Cinkara O, Aldemir FN. Geleceğin hekimleri etik ikilemle karşılaştıklarında nasıl davranacaklar? Adli tıp staj rehberliğine bir bakış. Adli Tıp Bülteni 2022; 27:35-41. https://doi.org/10.17986/blm.1533
Yaşar Teke H, Alkurt Alkan H, Başbulut AZ, Cantürk G. Tıbbi uygulama hataları ile ilgili kanuni düzenlemelere hekimlerin bakışı ve bilgilenme düzeyi: anket çalışması. Türkiye Klinikleri 2007; 4:61-67.
Sönmez A. Türkiye Cumhuriyeti’nde yüksek yargı kararları çerçevesinde aydınlatılmış onamın incelenmesi ve hekimlerin aydınlatılmış onama yaklaşımları. Yüksek Lisans Tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi, Çankırı, 2022.
Cenger CD, Şenbaş ZA, Kolcu G, Erdoğu V. Göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi hekimlerinin aydınlatılmış onam kavramı hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. SDÜ Tıp Fak Derg 2024; 31:89-101.
Karabulut G. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin adli tıp eğitimi ve birinci basamakta adli tabip sorumluluğu hakkındaki farkındalıklarının değerlendirilmesi. Tıpta Uzmanlık Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat, 2018.
Yıldırım A, Aksu M, Çetin İ, Şahan AG. Tokat ili merkezinde çalışan hekimlerin tıbbi uygulama hataları ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları. Cumhuriyet Tıp Dergisi 2009; 31, ss.356-366.
Budak H. Tekirdağ ilinde görev yapan hekimlerin hekim sorumluluğu malpraktis ve defansif tıp konuları hakkında bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Tıpta Uzmanlık Tezi. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi; Tekirdağ, 2021.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Osman Kılıç- Ahmet Hilal- Kenan Kaya- Toygün Anıl Özesen