Anahtar Kelimeler
illiyet
ölüm sebebi
adli tıp
meslek hastalığı
Öz
Amaç: Bu çalışma, Türkiye’de ölümle sonuçlanan meslek hastalığı olgularında illiyet bağının adli tıbbi açıdan değerlendirilmesinde karşılaşılan sorunları incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: 2008–2012 yılları arasında Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kurulu tarafından, ölümün meslek hastalığından kaynaklanıp kaynaklanmadığına ilişkin olarak değerlendirilen 202 dosya geriye dönük olarak incelendi. Vaka özellikleri, istihdam süresi, tanı ve ölüm arasındaki süreler, patolojik inceleme yapılma durumu ve uzman görüşleri analiz edildi.
Bulgular: Olguların tamamı erkekti ve %91,1’inin kömür madenciliği sektöründe çalıştığı görüldü. Ortalama meslek süresi 23,5 yıl, tanı ile ölüm arasındaki süre ise 19,4 yıl olarak bulundu. Olguların %92,6’sında özgeçmişte en az bir kez pnömokonyoz tanısı bulunduğu, kurul tarafından yapılan değerlendirmede ise %89,6’sında meslek hastalığı tespit edildiği ve %15,8’inde ölümün meslek hastalığına bağlı olduğunun mütalaa edildiği görüldü. Otopsi yapılan vaka sayısı yalnızca 1 (%0,5) idi. Çalışma süresi, tanı ile ölüm arasındaki süre ve emeklilik sonrası yaşam süresi ile ölümün meslek hastalığına bağlı olup olmadığı arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0,05). Meslek hastalığına eşlik eden sistemik hastalıkların varlığı, illiyet ilişkisinin reddi ile istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05).
Sonuç: Olguların büyük bölümünde otopsi yapılmamış, tanı ile ölüm arasında uzun süre geçmiş ve bazı olgularda tıbbi belgeler yetersizdi. Belgelerin yetersizliği, otopsi eksikliği ve eşlik eden hastalıklar; birçok vakada ölümün meslek hastalığına bağlı olup olmadığına dair kesin bir değerlendirme yapmayı güçleştiren başlıca faktörlerdendir. Meslek hastalıklarının doğru tespiti ve kayıt altına alınabilmesi için yapılandırılmış adli otopsi protokollerine ve ulusal bir kayıt sistemine ihtiyaç vardır.
Referanslar
World Health Organization. Occupational health [Internet]. [cited 2025 Apr 30]. Available from: https://www.who.int/health-topics/occupational-health
International Labour Office, editor. List of occupational diseases: identification and recognition of occupational diseases: criteria for incorporating diseases in the ILO list of occupational diseases. Rev. 2010. Geneva: International Labour Office; 2010. 72 p. (Occupational safety and health series).
Takala J, Hämäläinen P, Sauni R, Nygård CH, Gagliardi D, Neupane S. Global-, regional- and country-level estimates of the work-related burden of diseases and accidents in 2019. Scand J Work Environ Health. 2024;50(2):73-82. https://doi.org/10.5271/sjweh.4132
International Labour Organization. Nearly 3 million people die of work-related accidents and diseases [Internet]. 2023 [cited 2025 May 8]. Available from: https://www.ilo.org/resource/news/nearly-3-million-people-die-work-related-accidents-and-diseases
Turkish Statistical Institute (TurkStat). Deaths and causes of death statistics, 2024 [Internet]. [cited 2025 Jul 29]. Available from: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2024-54195
Social Security Institution (SGK). Social Security Institution annual, insured and workplace statistics, 2024 [Internet]. [cited 2025 May 8]. Available from: https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/
Medeni İ, Alagüney ME, Medeni V. Medical and legal diagnoses comparison of the occupational diseases: A nationwide study in Türkiye. J Eval Clin Pract. 2024;30(7):1449-56. doi:10.1111/jep.14064.
Aw TC, Gardiner K, Harrington JM. Pocket consultant occupational health [Internet]. Oxford: Blackwell Publishing; 2007. (Pocket consultant). Available from: https://books.google.com.tr/books?id=mR2nAQAACAAJ
Nelson G. Occupational respiratory diseases in the South African mining industry. Glob Health Action. 2013 Jan 24;6:19520. doi: 10.3402/gha.v6i0.19520.
Zhu H, Zhou L, Zhou J, Han L, Wu M. Analysis of mortality and life expectancy determinants among 5,791 deceased pneumoconiosis patients — Jiangsu Province, China, 2011–2023. China CDC Wkly. 2024 Dec 27;6(52):1417-24. doi: 10.46234/ccdcw2024.278.
Chen HL, Li CH, Zhai PY, Zhuang X, Lian YL, Qiao X, et al. Survival and disease burden analyses of occupational pneumoconiosis during 1958–2021 in Huangshi city, China: a retrospective cohort study. BMC Public Health. 2024 May 29;24(1):1437. doi:10.1186/s12889-024-18847-6.
Hua JT, Cool CD, Green FHY. Pathology and mineralogy of the pneumoconioses. Semin Respir Crit Care Med. 2023 Jun;44(3):327-39. doi:10.1055/s-0043-1764406.
Calabrese F, Montero-Fernandez MA, Kern I, Pezzuto F, Lunardi F, Hofman P, et al. The role of pathologists in the diagnosis of occupational lung diseases: an expert opinion of the European Society of Pathology Pulmonary Pathology Working Group. Virchows Arch. 2024 Aug;485(2):173-195. doi:10.1007/s00428-024-03845-1.
Republic of Türkiye. Turkish Labor Law [Internet]. 2003 May 22 [cited 2025 May 8].
Hill AB. The environment and disease: association or causation? Proc R Soc Med. 1965 May;58(5):295-300. doi:10.1177/003591576505800503.
Albano GD, Rodolico V, Di Franco S, Lo Re G, Midiri M, Malta G, et al. Asbestos exposure determined 357 days after death through autopsy: a report of a multidisciplinary approach. Forensic Sci Med Pathol. 2025 Mar;21(1):332 40. doi:10.1007/s12024-024-00838-z.
Costache M, Lazaroiu AM, Contolenco A, Costache D, George S, Sajin M, et al. Clinical or postmortem? The importance of the autopsy; a retrospective study. Maedica (Bucur). 2014 Sep;9(3):261-5. PMID: 25705246.
World Health Organization. Cause of death on the death certificate in line with ICD: quick reference guide [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2015 [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/classification/icd/cause-of-death/causeofdeathflyer_2015.pdf
World Health Organization. International statistical classification of diseases and related health problems [Internet]. 10th revision, 2010 ed. Geneva: World Health Organization; [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/classification/icd/cause-of-death/icd10volume2_en_2016.pdf
International Labour Organization. NATLEX: South Africa – Occupational Diseases in Mines and Works Act, 1973 [Internet]. Geneva: International Labour Organization; [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=15797
Nelson DI, Nelson RY, Concha-Barrientos M, Fingerhut M. The global burden of occupational noise-induced hearing loss. Am J Ind Med. 2005 Dec;48(6):446-58. doi:10.1002/ajim.20223.
Turkish Statistical Institute (TurkStat). Life tables, 2013–2014 [Internet]. [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2013-2014-18618
Song X, Shen H, Zhou L, Qian G, Shi J, Xu S, et al. Survival analysis of 15,402 pneumoconiosis cases in Jiangsu Province of China from 1961 to 2019. Ann Palliat Med. 2022 Jul;11(7):2291 2301. doi:10.21037/apm 21 2824.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Zafer Liman- Uğur Kayhan- Mustafa Erelel- İbrahim Üzün