Anahtar Kelimeler
Öz
Amaç: Cinsel istismar iddialarına konu olan durumlarda çoğu zaman eldeki tek delil mağdurun ifadesi olmaktadır. Bu durum, cinsel istismar davalarında mağdur ifadelerinin güvenilirliğinin değerlendirilmesini oldukça önemli kılmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Kriter Bazlı İfade Analizi (KBİA) etkililiğini incelemek, bu yöntemin avantajlarını ve sınırlılıklarını belirlemek ve adli süreçlerde nasıl daha verimli bir şekilde kullanılabileceğine ilişkin öneriler geliştirmektir.
Yöntem: Çalışmamızda, 01.01.2021 - 31.12.2023 tarihleri arasında ÇİM’e ve ÇİM vasıtasıyla Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalına cinsel istismar iddiası ile yönlendirilen çocuk olgular retrospektif olarak incelenmiştir. Toplamda 84 olgu değerlendirmeye alınmış olup, bu olgulardan 5 yaş altında olan, bilişsel sınırlılığı nedeniyle iletişim kurulamayan veya verileri eksik olanlar çalışma dışı bırakılmıştır. Toplam 77 olgu retrospektif olarak çalışma kapsamına alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen olguların ifadeleri, KBİA Kodlama Kılavuzu kullanılarak değerlendirilmiştir. Olgulara ilişkin ulaşılan sosyodemografik veriler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda cinsel istismar mağduru çocukların ifadelerinin KBİA ile değerlendirilmesinde; KBİA’nın cinsiyet farkı gözetmeksizin güvenle uygulanabileceği, ifade sırasında psikiyatrik semptomları bulunan çocuklarda ve cinsel istismar olayından sonra psikiyatriye başvuran çocuklarda toplam KBİA puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç: KBİA, çocukların ifadelerindeki tutarlılığı ve güvenilirliği sistematik olarak analiz etmeyi hedefler. Fizik muayene ve laboratuvar tetkiklerinde somut bulguya ulaşılamadığı durumlarda, çocuğun öyküsü genellikle tek delil olarak kabul edilir. KBİA, doğru alınan olay öyküsü ve adli psikiyatrik değerlendirme ile bir arada kullanıldığında, hem çocuğun ifadesinin güvenilirliğini artırmakta hem de adli süreçlerin daha sağlıklı bir şekilde yürütülmesine katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Eyüpoğlu A. Cinsel istismar mağduru çocuk ifadelerinin Ölçüt Bazlı İçerik Analizi: CBCA (Criteria-Based Content Analysis). Güvenlik Bilimleri Dergisi.2012;1(1):1-22. https://doi.org/10.28956/gbd.239717
Undeutsch U. The development of statement reality analysis. In: Credibility assessment. 1989;101-119.
Bilginer Ç, Güllü BÜ, Orhan G, Kalaycı BM, Erden G, Koçtürk N. Türkiye’de cinsel istismar mağduru çocukların beyanlarında Ölçüt Bazlı İçerik Analizine göre değerlendiriciler arası güvenilirlik, Turk J Child Adolesc Ment Health.2021;28(1):52-59 https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2020.97269
Köhnken G. Statement validity analysis and the ‘detection of the truth’. In: The detection of deception detection in forensic contexts.2004;41-63. https://doi.org/10.1017/CBO9780511490071.003
Çelik D. Çocukluk çağı cinsel istismar olgularında mağdur ifadesinin delil niteliği ve ifade geçerlilik analizi [Doktora Tezi]. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı; 2014.
Kabul M, Bıkmazer A. Cinsel istismar mağduru çocuklarda olayın ortaya çıkış süresini etkileyen faktörler. Adli Tıp Dergisi. 2022;36(2):74-78.
Easton SD. Disclosure of Child Sexual Abuse Among Adult Male Survivors. Clin Soc Work J. 2013;41(4):344-355. https://doi.org/10.1007/s10615-012-0420-3
Vandiver DM, Kercher G. Offender and victim characteristics of registered female sexual offenders in Texas: A proposed typology of female sexual offenders. Sexual Abuse: A Journal of Research and Treatment. (2004);16(2):121-137. https://doi.org/10.1177/107906320401600203
Yıldız CK. Cinsel istismar mağduru çocuk olgularda kriter bazlı ifade analizine medikolegal yaklaşım [Tıpta uzmanlık tezi]. Mersin: Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp; 2023.
Duman NC. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesine ifadelere itibar edilme durumunun değerlendirilmesi amacıyla başvuran cinsel istismar mağduru çocuk olguların retrospektif incelenmesi [Tıpta uzmanlık tezi]. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp; 2024.
Metin Ö. Çocuk psikiyatri polikliniğinde değerlendirilen cinsel istismar olgularının biyopsikososyal özellikleri [Tıpta uzmanlık tezi]. Mersin: Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları; 2010.
Jones JS, Alexander C, Wynn BN, Rossman L, Dunnuck C. Why Women Don’t Report Sexual Assault to the Police: The Influence of Psychosocial Variables and Traumatic Injury. J Emerg Med, 2009 May, 36(4):417–24. https://doi.org/10.1016/j.jemermed.2007.10.077
Priebe G, Svedin GC. Child sexual abuse is largely hidden from the adult society an epidemiological study of adolescents‘ disclosures. Child Abuse Neglect, 2008, 32(12):1095–108. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2008.04.001
Goodman-Brown, TB, Edelstein RS, Goodman GS, Jones DP, Gordon, DS. Why children tell: a model of children’s disclosure of sexual abuse. Child Abuse and Neglect, 2003, 27: 525-540.
Sonkaya M. 2019 yılında Ankara Batı Adliyesi’nde görülmekte olan çocuk cinsel istismarı dosyalarının “İfade Geçerlilik Analizi” yöntemine göre değerlendirilmesi. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adli Tıp Uzmanlık Tezi, Kırıkkale 2020.
Polat O, Çocuk istismarı 1. 4.Baskı. Seçkin yayıncılık. İstanbul, 2021.
Sugar NF, Fine DN, Eckert LO. Physical injury after sexual assault: Findings of a large case series. Am J Obstet Gynecol. 2004 Jan, 190(1):71–6. https://doi.org/10.1016/s0002-9378(03)00912-8
Blandon-Gitlin I, Pezdek K, Rogers M, Brodie L. Detecting deception in children: An experimental study of the effect of event familiarity on cbca ratings. Law Hum Behav. 2005; 29(2):187-197. https://doi.org/10.1007/s10979-005-2417-8
Roma P, Martini P S, Sabatello U, Tatarelli R, and Ferracuti S, Validity of criteria-based content analysis (cbca) at trial in free-narrative interviews. Child Abuse & Neglect. 2011; 35(8): 613-620. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2011.04.004
Brewin CR, Holmes EA. Memory processes in post-traumatic stress disorder. Clinical Psychology Review. 2003;23(3):339-376. https://doi.org/10.1016/s0272-7358(03)00033-3
Buck JA, Warren AR, Betman SI, Brigham. Age differences in criteria based content analyses scores in typical sexual abuse interviews. Applied Developmental Psychology. 2002; 23:267–283. https://doi.org/10.1016/S0193-3973(02)00107-7
Howe ML, Cicchetti D, Toth SL. Children’s memory and testimony in emotional contexts. Developmental Review. 2006;26(3):267–298. https://doi.org/10.1017/S0954579406060378
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Nesrin Bayrak Karataş- Bora Büken