Anahtar Kelimeler
internet bağımlılığı
siber mağduriyet
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Amaç: Çocuk cinsel istismarı, adli tıbbın en önemli ve karmaşık çalışma alanlarından biridir. Son yıllarda internet kullanımının artmasıyla birlikte, çocukların internet bağımlılığı ve siber mağduriyet açısından da ek risklerle karşı karşıya kaldığı bildirilmektedir. Bu çalışmada, çocuk cinsel istismar olgularında internet bağımlılığı ve siber mağduriyet düzeylerinin belirlenmesi ve bu değişkenlerin psikososyal bulgularla ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Kasım 2019–Mart 2020 tarihleri arasında cinsel istismar iddiasıyla adli tıp ve/veya çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniklerine başvuran 9–18 yaş arası 41 çocuk dâhil edilmiştir. Olgulara araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu ile birlikte Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formu, Çocuklar İçin Durumluk-Sürekli Anksiyete Ölçeği, Siber Mağduriyet Ölçeği ve Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler, Student t testi, tek yönlü varyans analizi ve Ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Olguların %78’i kız, %22’si erkek olup yaş ortalaması 14,9±2,4 yıl olarak saptanmıştır. Olguların %12,2’sinde faille ilk temasın internet ortamında gerçekleştiği belirlenmiştir. İnternet bağımlılığı puanları ile siber mağduriyet, depresyon ve sürekli kaygı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,05). Siber mağduriyet düzeyinin artmasıyla birlikte durumluk kaygı, sürekli kaygı ve depresyon puanlarında anlamlı artış gözlenmiştir.
Sonuç: Çocuk cinsel istismar olgularında internet bağımlılığı ve siber mağduriyetin, psikososyal sorunlarla yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Adli değerlendirme sürecinde çocukların internet kullanım alışkanlıklarının ve çevrim içi mağduriyet öykülerinin sistematik olarak sorgulanması, ikincil mağduriyetin önlenmesi ve ruhsal sorunların erken saptanması açısından önem taşımaktadır.
Kaynaklar
World Health Organization. Report of the Consultation on Child Abuse Prevention. Geneva: WHO; 1999.
UNICEF. Sexual violence against children “entrenched” and rising. UNICEF Data Monitoring Report; 2024.
TÜİK. Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni, Sayı: 53989; 2024.
Putnam FW. Ten-year research update review: child sexual abuse. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2003;42(3):269–278. https://doi.org/10.1097/00004583-200303000-00006
Trickett PK, Noll JG, Putnam FW. The impact of sexual abuse on female development: lessons from a multigenerational, longitudinal research study. Dev Psychopathol. 2011;23(2):453–476. https://doi.org/10.1017/S0954579411000174
Mitchell KJ, Finkelhor D, Wolak J. Online requests for sexual pictures from youth: risk factors and incident characteristics. J Adolesc Health. 2007;41(2):196–203. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2007.03.013
Wolak J, Finkelhor D, Mitchell KJ, Ybarra ML. Online “predators” and their victims: myths, realities, and implications for prevention and treatment. Am Psychol. 2008;63(2):111–128. https://doi.org/10.1037/0003-066X.63.2.111
Smith PK, Mahdavi J, Carvalho M, Fisher S, Russell S, Tippett N. Cyberbullying in secondary school pupils. J Child Psychol Psychiatry. 2008;49(4):376–385. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2007.01846.x
Young KS. Internet addiction: the emergence of a new clinical disorder. Cyberpsychol Behav. 1998;1(3):237–244. https://doi.org/10.1089/cpb.1998.1.237
Ko CH, Yen JY, Yen CF, Chen CC, Chen SH. The association between Internet addiction and psychiatric disorder: a review of the literature. Eur Psychiatry. 2012;27(1):1–8. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2010.04.011
Yen JY, Ko CH, Yen CF, Wu HY, Yang MJ. The comorbid psychiatric symptoms of Internet addiction: attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), depression, social phobia, and hostility. J Adolesc Health. 2007;41(1):93–98. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2007.02.002
Tamarit A, Schoeps K, Peris-Hernández M, Montoya-Castilla I. Internet addiction and sexual online victimization. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(8):4226. https://doi.org/10.3390/ijerph18084226
Kowalski RM, Limber SP. Cyberbullying correlates. J Adolesc Health. 2013;53(1):S13–S20. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2012.09.018
Hinduja S, Patchin JW. Bullying, cyberbullying, and suicide. Arch Suicide Res. 2010;14(3):206–221. https://doi.org/10.1080/13811118.2010.494133
Kellogg N, American Academy of Pediatrics Committee on Child Abuse and Neglect. The evaluation of sexual abuse in children. Pediatrics. 2005;116(2):506–512. https://doi.org/10.1542/peds.2005-1336
Koçak U, Alpaslan AH. Cinsel istismara uğrayan çocuk ve ergenlerin sosyodemografik özellikleri. Adli Tıp Bülteni. 2015;20(1):27–33. https://doi.org/10.17986/blm.2015110915
Barth J, Bermetz L, Heim E, Trelle S, Tonia T. The current prevalence of child sexual abuse worldwide: a systematic review and meta-analysis. Int J Public Health. 2013;58(3):469–483. https://doi.org/10.1007/s00038-012-0426-1
Stoltenborgh M, van IJzendoorn MH, Euser EM, Bakermans-Kranenburg MJ. A global perspective on child sexual abuse. Child Maltreat. 2011;16(2):79–101. https://doi.org/10.1177/1077559511403920
Pereda N, Guilera G, Forns M, Gómez-Benito J. The prevalence of child sexual abuse. Clin Psychol Rev. 2009;29(4):328–338. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.02.007
Finkelhor D, Shattuck A, Turner HA, Hamby SL. The lifetime prevalence of child sexual abuse and sexual assault assessed in late adolescence. J Adolesc Health. 2014;55(3):329–333. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2013.12.026
Alikasifoglu M, Erginoz E, Ercan O, Albayrak-Kaymak D, Uysal O, Ilter O. Sexual abuse among female high school students in Istanbul, Turkey. Child Abuse Negl. 2006;30(3):247–255. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2005.10.012
Yılmaz E, Çelikel A, Değirmenci B, Zeren C, Gören S. Assessment of cases aggrieved with sexual crime in Diyarbakır. Adli Tıp Bülteni. 2011;16(3):93–103. https://doi.org/10.17986/blm.2011163731
Anderson EL, Steen E, Stavropoulos V. Problematic internet use in adolescence. Int J Adolesc Youth. 2017;22(4):430–454. https://doi.org/10.1080/02673843.2016.1227716
Ko CH, Yen JY, Chen CS, Chen CC, Yen CF. Psychiatric comorbidity of internet addiction in college students: an interview study. CNS Spectr. 2008;13(2):147–153. https://doi.org/10.1017/s1092852900016308
Lam LT, Peng ZW. Effect of pathological use of the internet on adolescent mental health: a prospective study. Arch Pediatr Adolesc Med. 2010;164(10):901–906. https://doi.org/10.1001/archpediatrics.2010.159
Carli V, Durkee T, Wasserman D, et al. The association between pathological internet use and comorbid psychopathology: a systematic review. Psychopathology. 2013;46(1):1–13. https://doi.org/10.1159/000337971
Grant JE, Potenza MN, Weinstein A, Gorelick DA. Behavioral addictions. Am J Drug Alcohol Abuse. 2010;36(5):233–241. https://doi.org/10.3109/00952990.2010.491884
Adams JA. Evolution of a classification scale: medical evaluation of suspected child sexual abuse. Child Maltreat. 2001;6(1):31–36. https://doi.org/10.1177/1077559501006001003
Adams JA, Farst KJ, Kellogg ND. Interpretation of Medical Findings in Suspected Child Sexual Abuse: An Update for 2018. J Pediatr Adolesc Gynecol. 2018;31(3):225–231. https://doi.org/10.1016/j.jpag.2017.12.011
Kutlu M, Savcı M, Demir Y, Aysan F. Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formunun Türkçe uyarlaması: Üniversite öğrencileri ve ergenlerde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatr Derg. 2016;17(1):69-76.
Arıcak OT, Tanrıkulu T, Kınay H. Siber Mağduriyet Ölçeği’nin ilk psikometrik bulguları. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Derg. 2012;2(11):1-6.
Özusta HŞ. Çocuklar için durumluk-sürekli kaygı envanteri uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Derg. 1995;10:32-44.
Öy B. Çocuklar için depresyon ölçeği: geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Derg. 1991;2:132-136.
UNICEF. In Focus: Ending violence against children. Europe and Central Asia Regional Office: UNICEF; 2024.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Emre Yuluğ- Halis Dokgöz- Fevziye Toros- Asena Ayça Özdemir