Anahtar Kelimeler
Omurga Yaralanmaları
Maluliyet
Adli Tıp
Öz
Amaç: Trafik kazaları sonrasında oluşan daimî arazlara bağlı engellilik değerlendirilmesi adli tıp uygulamalarında önemli bir yer teşkil etmektedir. Çalışmamızda 2019-2024 yılları arasında anabilim dalımız tarafından omurga arızalarına yönelik “Erişkinler için Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik” ve eklerine uygun olarak düzenlenen raporların değerlendirilmesi ve “Yaralanma Modeli” ile “Eklem Hareket Açıklığı Modeli” karşılaştırılması yapılarak farklılık ve benzerliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamızda 2019-2024 yılları arasında XXX Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından trafik kazasına bağlı omurga yaralanması sonucu düzenlenen 723 rapor retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Olguların demografik verileri, yaralanma özellikleri ve engellilik oranları incelenerek istatistiksel analizi yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 723 olgunun 417’sinin (%57,68) erkek, 306’sının (%42,32) kadın olduğu, ortalama yaşın 41 ± 14,87 olduğu saptanmıştır. Omurgalardaki kırık ve yaralanma türleri arasında arka eleman kırıkları 254 vaka (%35,13) ile ilk sırada izlenmektedir. İncelenen raporlardaki ortalama engellilik oranının %14,74 ± 9,07 olduğu görülmüştür. Her iki model ayrı ayrı tüm olgulara uygulandığında ortalama engellilik oranı yaralanma modeli için %13,37 ± 7,39, eklem hareket açıklığı modeli için %19,99 ± 10,21 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: Omurgada çoklu bölge yaralanmaları olması, sinir hasarı varlığı, omurga cisminde belirgin yükseklik kaybı görülmesi engellilik oranındaki artışı en çok etkileyen risk faktörleridir. Eklem hareket açıklığı modelinin kullanıldığı vakalarda ortalama engellilik oranlarının daha yüksek olması, değerlendirme metodolojisinin standardizasyonunun önemini göstermektedir.
Referanslar
Jones E, Wessely S. A paradigm shift in the conceptualization of psychological trauma in the 20th century. Journal of Anxiety Disorders. 2007;21(2):164-75. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2006.09.009
Kumar R, Lim J, Mekary RA, Rattani A, Dewan MC, Sharif SY, et al. Traumatic Spinal Injury: Global Epidemiology and Worldwide Volume. World Neurosurgery. 2018;113:345-63. https://doi.org/10.1016/J.WNEU.2018.02.033
Mutlu M, Aydınlı U. Omurga yaralanmalarında klinik değerlendirme. Omurga Travmaları. 2016;39-58.
Kaya K, Hilal A, Çekin N. Disability concept and problems in calculation. Turkish Journal of Forensic Medicine, 2018;32(1):30-36. https://doi.org/10.5505/adlitip.2018.35119
Kaya A, Meral O, Erdoğan N, Aktaş EÖ. Maluliyet raporlarının düzenlenmesi anabilim dalımıza başvuran olgu özellikleri ile. The Bulletin of Legal Medicine, 2015;20(3):144-51. https://doi.org/10.17986/blm.2015314259
Ata U, Şenol E, Çelik C. Comparison of the rate of loss of earning power with disability rate in cases applying to the faculty of medicine department of forensic medicine at ege university. The Bulletin of Legal Medicine, 2021;26(3):180-88. https://doi.org/10.17986/blm.1498
Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik [Internet]. [Erişim Tarihi 19 Şubat 2026]. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190220-2.htm
Eygü H. Trafik kazalarını etkileyen faktörlerin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;17(66):837-50. https://doi.org/10.17755/esosder.391299
Uludağ BS. Trafik kazalarına bağlı vertebra yaralanmalarına yönelik maluliyet değerlendirilmesi [tez]. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi; 2024.
Kadı MR, Kadı G, Balcı Y, Göçeoğlu Ü. Meslekte kazanma gücü kaybı oranları ile takdir oranlarının değerlendirilmesi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı olguları. Adli Tıp Bülteni. 2018;23(2):77-88. https:// doi: 10.17986/blm.2018136937
Gürbüz V. 2013-2016 yılları arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından yazılan maluliyet raporlarının değerlendirilmesi, ülkemizdeki ve dünya çapındaki kıyaslamaları [tez]. Meram Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2017.
Vural T, Şener MT, Kök AN. Comparison of Disability Rates After Traffic Accidents According to Legislation Regulations. Bull Leg Med.2022;27(3):254-61. https://doi.org/10.17986/blm.1599
Bilgin U, Meral O, Koçak A. 2011 yılında trafik kazası sonucu Ege Üniversitesi Hastanesi acil servisine başvuran hastaların adli tıbbi boyutuyla incelenmesi. Ege Tıp Dergisi. 2013;52(2):93-9.
Vural T. Trafik kazası sonrasında düzenlenen maluliyet raporlarında yaşanan sorunlar ve maluliyet oranlarının ilgili yönetmeliklere göre karşılaştırılması [tez]. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakütesi; 2020.
Işık C. Trafik kazası nedeni ile başvuran olguların özürlülük açısından değerlendirilmesi [tez]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2021.
Benli TI, Kaya A. Diagnosis and management of fractures and dislocations of thora-columber spine. The Journal of Turkish Spinal Surgery 2010;21:85-118.
Öçgüder DA. Çoklu travmalı hastalarda vertebra kırıkları ve birlikte gözlenen yaralanmaların değerlendirilmesi. Turkish Medical Journal. 2010;4(1):240-4.
Krompinger WJ, Fredrickson BE, Mino DE Yuan HA. Conservative treatment of fractures of the thoracic and lumbar spine. Orth-hop Clin North Am 1986;17:161-70. https://doi.org/10.1016/s0030-5898(20)30426-0
Vives MJ, Kishan S, Asghar J, Peng B, Reiter MF, Milo S, et al. Spinal injuries in pedestrians struck by motor vehicles. J Spinal Disord Tech. 2008;21:281-7. https://doi.org/10.1097/bsd.0b013e3181370703
Bölükbaşı S. Kemik ve yaşlanma. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences. 2008;28(6):130-3.
Dalbayrak S, Yaman O. Erişkin üst servikal travma yönetimi. Turk Neurosurg. 2015;25:201-15.
Adams MA, Dolan P. Spine biomechanics. Journal of Biomechanics, 2005;38(10):1972-83. https://doi.org/10.1016/J.JBIOMECH.2005.03.028
Jackson SR, Banit DM, Rhyne III AL, Darden BV. Upper cervical spine injuries. JAAOS-Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2002;10(4): 271-80. https://doi.org/10.5435/00124635-200207000-00005
Yücesan YO. Yaralanmalı motosiklet kazası nedeniyle başvuran olguların sosyo-demografik, bireysel ve çevresel özelliklerinin adli tıp açısından değerlendirilmesi ve maluliyet oranına etkisi [tez]. Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2024.
Şenol E, Temürkol R, Ceran S, Çöllü V. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalında raporları düzenlenen vertebra kırığı olgularının retrospektif olarak değerlendirilmesi: 2021-2022. ETD. 2023;62(3):323-31. https://doi.org/10.19161/etd.1330970
Liu Y, Zhang S, Feng D, Luo J, Zhang H, Wang L. Risk factors of neurologic deficit after thoracolumbar burst fracture. Front Neurol. 2025;16:1542622. https://doi.org/10.3389/fneur.2025.1542622
Cocchiarella L, Andersson GBJ. Guides to the evaluation of permanent impairment. 5th ed. Chicago, IL: American Medical Association; 2000. https://doi.org/10.1001/978-1-57947-085-2
Editörler: Association AM. Guides to the evaluation of permanent impairment. 6th ed. Chicago, IL: American Medical Association; 2007. https://doi.org/10.1001/amaguides.6th.pain
Editörler: Gamsız Bilgin N, Hilal A. Maluliyet kalıcı bedensel hasarların değerlendirilmesi. Ankara: Akademisyen Yayınları Kitabevi; 2024. https://doi.org/10.37609/akya.3067
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi. 2021/4906 E., 2021/6241 K. [Erişim tarihi: 8 Mart 2026]. Erişim adresi: https://karararama.yargitay.gov.tr/#
Düzcan AM, Durak D, Fedakar R, Türkmen İnanır N. Adli tıp ana bilim dalı tarafından düzenlenen maluliyet raporlarının retrospektif incelenmesi. Uludağ Tıp Derg. 2023;49(1):9-16. https://doi.org/10.32708/uutfd.1197486
Ural B, Okudan M, Vural T, Kök AN. Çocuklarda maluliyet oranı hesaplamaları: Retrospektif kesitsel bir çalışma. Adli Tıp Derg. 2025;39(2):211-19. https://doi.org/10.61970/adlitip.1703588
Yetiş H. Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalında 2013-2022 yılları arasında adli olaylarda maluliyet durumunun belirlenmesi amacıyla muayene edilen hastaların medikolegal değerlendirilmesi [tez]. Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2024.
Peker R, Koksal O, Durak VA, Aydoğan G. Acil servise motosiklet, bisiklet ve scooter kazaları nedeni ile başvuran ve ekstremite kırıkları olan hastaların analizi. Uludağ Tıp Derg. 2025;50(3):435-41. doi:10.32708/uutfd.1516857
Wilmut K, Purcell C. Why are older adults more at risk as pedestrians? A systematic review. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society. 2022;64(8):1269-91. https://doi.org/10.1177/0018720821989511
Cordellieri P, Baralla F, Ferlazzo F, Sgalla R, Piccardi L, Giannini AM. Gender effects in young road users on road safety attitudes, behaviors and risk perception. Front Psychology. 2016;7:1412. doi: 10.3389/fpsyg.2016.01412
Tekin FC, Acar D. Acil servise başvurusu olan adli vakaların değerlendirilmesi: 4 yıllık retrospektif çalışma. Adli Tıp Derg. 2025;39(2):220-30. doi: 10.61970/adlitip.1549616.
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Meksel Cengiz- Muhammet Can