Anahtar Kelimeler
ergen
Y kuşağı
Z kuşağı
içerik analizi
haber siteleri
Öz
Amaç: Şiddet, kapsamı geniş ve çok boyutlu bir olgudur. Ergenlerde şiddetin meydana gelmesine sebep olan birçok faktör gözlenmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de ergenler tarafından gerçekleştirilen fiziksel şiddet vakalarının internette yer alan haberler üzerinden analiz edilmesi; bu vakaların Y ve Z kuşakları temelinde karşılaştırılması ve şiddet davranışına etki eden olası faktörlerin belirlenmesidir.
Yöntem: Araştırmada, belirli kriterlere göre seçilmiş internet haber sitelerindeki fiziksel şiddet içerikli haberler nicel içerik analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak ki-kare yöntemi ile incelenmiştir. Y ve Z kuşaklarının ergenlik dönemlerine karşılık gelen yıllar dikkate alınarak oluşturulan örneklem, kuşaklar arası karşılaştırma yapılmasına olanak sağlamıştır.
Bulgular: Fiziksel şiddet eylemlerini gerçekleştiren ergenlerin yaş ortalamaları her iki kuşak için de benzer bulunmuştur (Y: 16,14; Z: 16,39). Ancak mağdur bireylerin yaş ortalamaları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (Y: 22,47; Z: 24,59). Şiddet haberlerinin en çok bahar aylarında yayımlandığı ve yeni yerleşim alanlarında artış gösterdiği belirlenmiştir. Şiddetin bağlamı, motivasyonu ve yoğunluğu kuşaklar arasında anlamlı farklılıklar göstermiştir.
Sonuç: Z kuşağının sosyal medya ve dijital mecraları yoğun biçimde kullanması, içerik üretimi üzerinden sosyal onay beklentisinin artmasına neden olmuştur. Bu durum, sosyal medya beğenisi uğruna gerçekleşen fiziksel şiddet olaylarının görülme sıklığını artırmaktadır. Ebeveynlerin sosyal medya ve dijital teknolojilere dair okuryazarlık becerilerinin artırılması ve ergenlerin denetiminde daha iş birlikçi bir yaklaşım benimsemeleri önerilmektedir.
Referanslar
World Health Organization (WHO). World Health Organization Global Consultation on Violence and Health. Violence: a public health priority, 1996. Geneva, WHO. Erişim Adresi: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12384003/ Erişim Tarihi: 19.09.2022.
Garcia-Moreno C, Jansen HA, Ellsberg M, Heise L, Watts CH. Prevalence of intimate partner violence: findings from the WHO multi-country study on women’s health and domestic violence. The Lancet, 2006;368(9543):1260-1269. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(06)69523-8
Kepenekci YK, Çınkır Ş. Bullying among Turkish high school students. Child Abuse & Neglect, 2006;30(2):193-204. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2005.10.005
Allen JJ, Anderson CA, Bushman, BJ. The general aggression model. Current Opinion in Psychology, 2018;19:75-80. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2017.03.034
Sampson R, Laub J. Crime in the making: Pathways and turning points through life. Cambridge, MA: Harvard University Press; 1993.
Tolan P. Youth violence and its prevention in the United States: An overview of current knowledge. Injury Control and Safety Promotion, 2001;8(1):1-12.
Tolan P, Guerra N. What Works in Reducing Adolescent Violence: An Empirical Review of the Field. Boulder, CO: Center for the Study and Prevention of Violence, Institute for Behavioral Sciences, Colorado, 1994.
Moffitt TE. The neuropsychology of conduct disorder. Development and Psychopathology, 1993;5(1-2):135- 151. https://doi.org/10.1017/S0954579400004302
Tursun M, Göngen M. Z kuşağı ile ebeveynleri arasındaki iletişim sorunları. Gaziantep Univ J Soc Sci. 2024;23(1):70–90. doi:10.21547/jss.1403580
Kodagoda T, Wijeratne D. Talent development of generation Y: evidence from Sri Lanka. Millenn Asia. 2021;14(2):155–174. doi:10.1177/09763996211052402
Dalboy Z, Abul A, Bedük A. Y kuşağının girişimcilik eğilimlerinin kişilik özellikleri bakımından incelenmesi: Selçuk Üniversitesi İİBF işletme öğrencileri üzerine bir araştırma. Selçuk Üniv Sos Bil Meslek Yüksekok Derg. 2023;26(1):210–227. doi:10.29249/selcuksbmyd.1137934
Mücevher M, Erdem R. X kuşağı akademisyenler ile Y kuşağı öğrencilerin birbirlerine karşı algıları. Süleyman Demirel Üniv Vizyoner Derg. 2018;9(22):60–74. doi:10.21076/vizyoner.391745
Hafızoğlu Y. Z kuşağı seçmen davranışları. Eğitim Yeni Yakl Derg. 2021;4(2):141–164. doi:10.52974/jena.1035189
Sucu M. İşletmelerin Z kuşağı bireylerini istihdam ederken dikkate almaları gereken konular: bir literatür araştırması. Ulus Anadolu Sos Bil Derg. 2021;5(3):848–867. doi:10.47525/ulasbid.903687
Avcı F. Çevrim içi bir öğrenme ortamı olarak eTwinning platformuna ilişkin öğretmenlerin görüş ve değerlendirmeleri. Cumhuriyet Int J Educ. 2021. doi:10.30703/cije.663472
Gümüş N. Z kuşağı tüketicilerin hedonik tüketim davranışlarının demografik özellikleri bağlamında incelenmesi. Bus Manag Stud Int J. 2019;7(5):2177–2207. doi:10.15295/bmij.v7i5.1198
Düğer Y, Bayram T. Kurumsal sosyal sorumluluk algısının işveren marka çekiciliğine etkisi: Z kuşağı bireylerin kişilik özellikleri bağlamında bir araştırma. ODÜ Sos Bil Araşt Derg. 2023. doi:10.48146/odusobiad.1178267
Doğan S, Çalışkan H. Kuşakların hoşgörü eğilimlerinin incelenmesi. Sosyoloji Derg. 2023;(46):147–167. doi:10.59572/sosder.1286878
Saracel N, Bilgiç E, Topal F, Kozak G, Kütükcü H. Yöneticilerin bakış açısı ile Z kuşağı çalışanların liderlik beklentileri. J Bus Res Turk. 2023. doi:10.20491/isarder.2023.1630
Nelson M, Braekkan K. A Generational Change: An Empirical Exploration of the Gen Y’s Workplace Expectations. Athens Journal of Business & Economics. 2017;3(2):123–142. doi:10.30958/ajbe.3.2.3
Aydemir E. Y ve Z Kuşağının Geleneksel Aile Değerlerine Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Bartın Örneği. Yüksek Lisans tezi, Bartın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bartın, 2022.
Harmon J. , Lee J. , & Jestratijević I.. Relationship of social media, social influences & eco-friendly behaviors for gen y vs. z. Breaking Boundaries 2022. https://doi.org/10.31274/itaa.13833
Calvo-Porral C, Pesqueira-Sanchez R. Generational differences in technology behaviour: comparing millennials and Generation X. Kybernetes, 2020;49(11):2755-2772. https://doi.org/10.1108/K-09-2019-0598
Campbell WK, Campbell SM, Siedor LE, Twenge JM. Generational differences are real and useful. Industrial and Organizational Psychology, 2015;8(3):324-331. https://doi.org/10.1017/iop.2015.43
“A generational portrait of Canada’s aging population”. Statistics Canada, 2022. Erişim Tarihi: 20.11.2022 https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/as-sa/98 200-X/2021003/98-200- X2021003-eng.cfm
Twenge JM, Campbell WK. Associations between screen time and lower psychological well being among children and adolescents: Evidence from a population based study. Prev Med Rep. 2018;12:271–283. doi:10.1016/j.pmedr.2018.10.003
Hinduja S, Patchin JW. Bullying, cyberbullying, and suicide. Arch Suicide Res. 2010;14(3):206–221. doi:10.1080/13811118.2010.494133
Meshi D, Turel O, Henley D. Snapchat vs. Facebook: Differences in problematic use, sleep, and mental health. J Behav Addict. 2020;9(3):724-33.
Elgar FJ, Craig W, Boyce W, Morgan A, Vella Zarb R. Income inequality and school bullying: Multilevel study of adolescents in 37 countries. J Adolesc Health. 2009;45(4):351–359. doi:10.1016/j.jadohealth.2009.04.004
Kavak AB, Şener İ. İşte Z Kuşağı. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık, 2021.
Duman, Z. Üniversitede Okuyan Z Kuşağının Değişen Aile Algısı ve Aile İçi İlişkilerde Yaşadığı Sorunlar. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 2021;2(1):20–36. ttps://doi.org/10.52108/2757-5942.2.1.2
Sarıoğlu BE, Özgen E. Z Kuşağının Soysal Medya Kullanım Alışkanlıkları Üzerine Bir Çalışma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2018;11(60):1067-1081.
Yücekök A. Türkiye’de Z Kuşağının Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları Bağlamında Kültürel Yabancılaşma Olgusunun Rolü. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı, İstanbul, 2019.
Smokowski PR, Bacallao ML. Acculturation, internalizing mental health symptoms, and self-esteem: Cultural experiences of Latino adolescents in North Carolina. Child Psychiatry Hum Dev. 2007;37(3):273-92. Available from: https://link.springer.com/article/10.1007/s10578-006-0035-4
Peper JS, Dahl RE. The teenage brain: Surging hormones—brain-behavior interactions during puberty. Curr Dir Psychol Sci. 2013;22(2):134-9. Available from: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0963721412473755
Ferguson CJ, Ivory JD, Beaver KM. Genetic, maternal, and community influences on adolescent delinquency and aggression: A longitudinal study. Dev Psychopathol. 2013;25(4 Pt 1):943-53.
Twenge JM, Martin GN, Campbell WK. Decreases in psychological well being among American adolescents after 2012 and links to screen time during the rise of smartphone technology. Emotion. 2018;18(6):765–780. doi:10.1037/emo0000403
Hepekiz İ, Gökaliler E. Sosyal medya aracılığıyla yaratılan kişisel markalar ve benlik sunumu. Erciyes İletişim Derg [Erciyes Communic J]. 2019;6(1):761–782. doi:10.17680/erciyesiletisim.446869
Taşdelen B, Özkan Ş. X, Y ve Z kuşaklarının Instagram ve Facebook aracılığıyla oluşturdukları imaj. Atatürk İletişim Derg [Atatürk Communic J]. 2019;(18):57–86. doi:10.32952/atauniiletisim.644786
Ayhun SE. Kuşaklar arasındaki farklılıklar ve örgütsel yansımaları. Ekon Yönetim Araşt Derg [Econ Manag Res J]. 2013;2(1):93–112.
Gabriel M, da Silva D, Moretti S. The Y generation myth: Evidences based on the causality relations among age, diffusion and adoption of technology of college students of São Paulo State. Future Stud Res J: Trends Strateg [Future Stud Res J]. 2014;6(1):32–52.
Mat C, Güloğlu B. Personality Traits, Interpersonal Conflict Resolution Strategies and Coping Skills Among X, Y, Z Generations. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 2023;13(68):75-91. https://doi.org/10.17066/tpdrd.1211929c
Takács R, Takács S, Kárász JT, Horváth Z, Oláh A. Exploring Coping Strategies of Different Generations of Students Starting University. Frontiers in Psychology, 2021;12:740569. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.740569
Dolot A. The Characteristics of Generation Z. E-Mentor, 2018;2:44-50.
Pysarevskyi I, Okhrimenko I, Bogdan N, Zharikova S, Vlashchenko N, Krasnokutska I, Uhodnikova O, Bloshchynskyi I. Digital Generation Y and Z in the Field of Tourism: Psychological Dimensions of Morality. Postmodern Openings, 2022;13(4):448-471. https://doi.org/10.18662/po/13.4/527
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Sunay Fırat- Mehmet Aykut Erk