Anahtar Kelimeler
maluliyet
konsültasyon
multidisipliner yaklaşım
Öz
Amaç: Maluliyet değerlendirmeleri adli tıp pratiğinin temel alanlarından biridir. Ancak travmatik yaralanma ve sekellerin değerlendirilmesinde çoğu zaman tek bir branş yeterli olmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, maluliyet değerlendirmelerinde konsültasyon gereksinimlerinin sıklığını, hangi branşlardan görüş istendiğini, raporlanma süresine etkisinin incelenmesini ve multidisipliner yaklaşımın önemini ortaya koymaktır.
Yöntem: 01.01.2020–31.12.2023 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalına maluliyet raporu düzenlenmesi amacıyla başvuran 508 olgu retrospektif olarak incelenmiştir. Olguların demografik verileri, konsültasyon varlığı, istenen branşlar ve raporlanma süreleri kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 21.0 yazılımında yapılmıştır.
Bulgular: Olguların 331’i erkek (%65,2), 177’si kadın (%34,8) olup yaş ortalaması 37,1±17,2 yıl olarak saptanmıştır. En sık başvuru 20–29 yaş grubunda (%28,4) gerçekleşmiştir. Olguların %61,8’inde konsültasyon talep edilmiş olup en çok Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon (%71,7) ve Nöroloji (%12,1) branşlarına başvurulmuştur. Konsültasyon istenmeyen olgular ile çoklu bölüm konsültasyon istemi yapılan olgular, Psikiyatri ve KBB konsültasyonu istenen olgular arasında ayrıca FTR konsültasyonu istenen olgular ile çoklu bölüm konsültasyonu istenen olgular arasında raporlanma süresi açısından fark olduğu görülmüştür (p<0,05).
Sonuç: Maluliyet değerlendirmelerinde konsültasyon istem oranı oldukça yüksektir. Bu bulgular, multidisipliner yaklaşımın adli raporlarda doğruluk ve standardizasyonu artırmada vazgeçilmez olduğunu göstermektedir. Adli Tıp uygulamalarında farklı branşlarla iş birliğini sistematik hale getiren standart konsültasyon algoritmalarının oluşturulması önemlidir.
Referanslar
WHO Disability prevention and rehabilitation: report of the WHO Expert Committee on Disability Prevention and Rehabilitation [meeting held in Geneva from 17 to 23 February 1981]. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/40896/WHO_TRS_668.pdf?sequence=1&isAllowed=y [Erişim tarihi: 11.09.2025]
Anner J, Kunz R, Boer W.d. Reporting about disability evaluation in European countries. Disabil Rehabil. 2014;36(10):848-854. https://doi.org/10.3109/09638288.2013.821180
Evensen AE, Hartman J. Disability Evaluations: Common Questions and Answers. Am Fam Physician. 2023;107(5):490-498
Piechowski, L. D. Forensic Consultation in Disability Insurance Matters. The Journal of Psychiatry & Law. 2006. 34(2), 151–167. https://doi.org/10.1177/009318530603400203
Melhorn JM. Impairment and disability evaluations: understanding the process. J Bone Joint Surg Am. 2001;83(12):1905-1911. https://doi.org/10.2106/00004623-200112000-00020
Dell-Kuster S, Lauper S, Koehler J, et al. Assessing work ability--a cross-sectional study of interrater agreement between disability claimants, treating physicians, and medical experts. Scand J Work Environ Health. 2014;40(5):493-501. doi:10.5271/sjweh.3440
Rocha RNM, Fernandes FC, Nunes R. Assessment of Individuals with Disabilities in Latin America: a comparative study of the legislation. Int Arch Med, 2020; 13(14). https://doi.org/10.3823/2630
Stucki G, Brage S, Homa D, Escorpizo R. Chapter 1: conceptual framework: disability evaluation and vocational rehabilitation. In: Escorpizo R, Brage S, Homa D, Stucki G, editors. Handbook of vocational rehabilitation and disability evaluation: application and implementation of the ICF. Dordrecht: Springer; 2015. pp. 3–10. https://doi.org/10.1007/978-3-319-08825-9
Hilal A, Akgündüz E, Kaya K, Yılmaz K, Çekin N. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalına Gelen Maluliyet Raporlarının Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi. Bull Leg Med. 2017;22(3):189-93. https://doi.org/10.17986/blm.2017332032
Özberk S. Trafik Kazası Sonrasında Kas İskelet Sistemi Yaralanması Olan Bireylerde Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Programına Katılımın Sekel Oranları ile Karşılaştırılması. Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi. 2023;2(3):140-6. https://doi.org/10.5281/zenodo.10445743
Köyük H. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalına Başvuran Maluliyet Olgularının Değerlendirilmesi ve Ölçütlerin Karşılaştırılması [Uzmanlık Tezi]: Erciyes Üniversitesi; 2022
Eröz H. Kas İskelet Sistemi Sonucu Oluşan Maluliyet Durumunun “Amerikan Tıp Birliği (American Medical Association) Yaralanma Kılavuzu” ile Ülkemizde Yürürlükte Olan “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” Cetveli İle Olgular Üzerinden Karşılaştırılması ve Öneriler [Uzmanlık Tezi]: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2022
Vural T, Şener MT, Kök AN. Trafik Kazası Sonrasında Düzenlenen Maluliyet Raporlarında Yaşanan Sorunlar ve Maluliyet Oranlarının İlgili Yönetmeliklere Göre Karşılaştırılması. Bull Leg Med. 2022;27(3):254-261. https://doi.org/10.17986/blm.1599
Düzcan A., Durak D., Fedakar R., Inanir N. Adli Tıp Ana Bilim Dalı Tarafından Düzenlenen Maluliyet Raporlarının Retrospektif İncelenmesi. Uludag Univ Tip Fak Derg. 2023; 49(1): 9-16. https://doi.org/10.32708/uutfd.1197486
Aygün İN, Baydar ÇL, Eroğlu İ, Gürpınar SS. 2023 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalına başvuran maluliyet olgularının değerlendirilmesi ve ölçütlerin karşılaştırılması. Demirci Ş, editör. Maluliyet Raporlarının Adli Tıbbi Yönden Değerlendirilmesi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2025. p.82-90
Shults RA, Jones BH, Kresnow MJ, Langlois JA, Guerrero JL. Disability among adults injured in motor-vehicle crashes in the United States. J Safety Res. 2004;35(4):447-452. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2004.06.001
Ural B, Okudan M, Vural T, Kök AN. Çocuklarda Maluliyet Oranı Hesaplamaları: Retrospektif Kesitsel Bir Çalışma. ATD. 2025;39(2):211-9. https://doi.org/10.61970/adlitip.1703588
Stewart WF, Ricci JA, Chee E, Hahn SR, Morganstein D. Cost of Lost Productive Work Time Among US Workers With Depression. JAMA. 2003;289(23):3135–3144. https://doi.org/10.1001/jama.289.23.3135
Cronin C., Forsstrom, M., Papageorge N. Mental Health, Human Capital and Labor Market Outcomes. CINCH series, No. 2017/04, University of Duisburg-Essen, CINCH - Health Economics Research Center, Essen, https://doi.org/10.17185/duepublico/70966
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Umut Tecir- Nilay Cankurt Ayar- Ahmet Turla- Berna Aydın